Ameliyattan önce elektronik sigara: neden soruyorlar?

Anestezi uzmanı sana sigara ya da vape kullanıp kullanmadığını soruyorsa, bunun sebebi merak değil. Nikotin damarları daraltıyor; daralan damar dokuya daha az kan ve daha az oksijen taşıyor. Yara iyileşmesi tam olarak bu ikisine bağlı.

İkinci sebep hava yolları. Vape aerosolü hava yollarını tahriş edebiliyor ve tahriş olmuş bir hava yolu, anestezi sırasında ve uyanma sırasında daha çok öksürükle tepki verebiliyor.

Anestezi uzmanı neden vape soruyor?

Soru üç şeyi ayarlamak için soruluyor.

İlaç ve oksijen planı. Nikotin kalp hızını ve kan basıncını geçici olarak yükseltiyor. Ekip bunu bilerek planlıyor.

Hava yolu riski. Tahriş olmuş hava yollarında tüpün yerleştirilmesi ve çıkarılması sırasında öksürük ve spazm ihtimali artıyor. Bu, yönetilebilir bir durum — ama önceden bilinmesi gerekiyor.

İyileşme beklentisi. Cerrah, dikişin ne hızda iyileşeceğine göre kontrol takvimi kuruyor. Nikotin kullanan biri için bu takvim farklı olabiliyor.

Bunların hiçbiri seni ameliyatsız bırakmak için sorulmuyor. Doğru söylemek, ameliyatı iptal ettirmiyor; yanlış söylemek, ekibi hazırlıksız yakalıyor.

Nikotin iyileşmeyi nasıl yavaşlatıyor?

Mekanizma şaşırtıcı derecede basit ve mekanik.

1. Damar daralması. Nikotin küçük damarları daraltıyor. Cilt, dikiş hattı ve kemik gibi dokular besinlerini bu küçük damarlardan alıyor.
2. Azalan oksijen. Daralan damarda daha az kan geçiyor. Yara iyileşmesi oksijene bağımlı bir süreç; oksijen düştüğünde süreç yavaşlıyor.
3. Zayıflayan bağışıklık yanıtı. Yeterince kan gitmeyen dokuda enfeksiyona karşı savunma da zayıf kalıyor.
4. Gecikmiş doku birleşmesi. Deri flebi, kemik kaynaması ve implant çevresindeki iyileşme, kan akışına en duyarlı süreçler arasında.

Bu yüzden estetik cerrahi, ortopedi ve diş implantı yapan hekimler nikotin konusunda özellikle katı davranıyor. Konu ahlak değil, kan akışı.

Bir de sigaraya özgü bir madde var: karbon monoksit. Kanın oksijen taşıma kapasitesini düşürüyor ve vücuttan atılması saatler alıyor. Vape’te karbon monoksit yok; damar daralması ise nikotin kaynaklı olduğu için vape’te de var.

Ameliyattan kaç hafta önce bırakmak gerekiyor?

Kanıtların söylediği tek cümle şu: ne kadar erken, o kadar iyi.

WHO’nun cerrahi sonuçlarla ilgili değerlendirmesi, ameliyattan en az dört hafta önce tütün kullanımını bırakmanın solunum komplikasyonlarını ve yara iyileşmesi sorunlarını azalttığını aktarıyor. Dört haftadan uzun her ek süre tabloyu biraz daha iyileştiriyor.

Ama çoğu insanın dört haftası olmuyor. Ameliyat tarihi iki hafta sonraysa şunu bil: kısa süreler de işe yarıyor. Nikotin vücuttan yaklaşık 72 saatte temizleniyor. Damarların normal çapına dönmesi için haftalara ihtiyaç yok; günler bile fark yaratıyor.

Yani “artık geç” diye bir eşik yok. En kötü ihtimalle bugün başlamak, dün başlamış olmaktan sadece bir gün geride.

Ameliyat sabahı vape çekilir mi?

Genel kural: hayır. Ameliyat öncesi aç kalma talimatı sadece yemek ve içecekle ilgili değil; hastanelerin çoğu nikotin ürünlerini de bu döneme dahil ediyor.

Kesin talimatı cerrahından ve anestezi uzmanından al. Sana verilen yazılı hazırlık listesinde bu madde yoksa telefonla sor. Bu, ameliyat öncesi sorulacak en kolay sorulardan biri ve cevabı kişiden kişiye değişebiliyor.

Nikotin bandı, sakızı ya da poşeti kullanıyorsan onları da aynı listeye yaz. Bazı ameliyatlarda hekim bandın devam etmesini istiyor, bazılarında kesilmesini. Karar hekimin, ama bilgi senden gelmeli.

Nikotin bandı ya da sakızı kullanabilir miyim?

Bu, kendi başına karar verilecek bir soru değil ve cevabı ameliyatın türüne göre değişiyor.

Bazı durumlarda hekimler bandın devam etmesini istiyor, çünkü ameliyat öncesi yoğun yoksunluk hastanın tansiyonunu ve stres düzeyini yükseltiyor. Bazı durumlarda ise kesilmesini istiyorlar: deri flebi, kemik grefti ve implant gibi kan akışına en duyarlı işlemlerde nikotinin hangi yoldan geldiği fark etmiyor.

Yapman gereken tek şey, hazırlık görüşmesinde tam listeyi vermek: cihaz, band, sakız, poşet, günlük miktar. Karar hekimin olacak, ama karar verebilmesi için doğru bilgiye ihtiyacı var.

Ameliyat aslında hazır bir bırakma penceresi

Bunu bir yük olarak değil, bir fırsat olarak görmek mümkün — ve bu, boş bir teselli değil, takvimsel bir gerçek.

Ameliyat günü sana zaten zorunlu bir ara veriyor: birkaç saat, çoğu zaman bir gece, bazen birkaç gün cihaza ulaşamıyorsun. Bırakmanın en zor kısmı olan ilk 72 saatin bir bölümü, sen farkında olmadan geçmiş oluyor.

Tablo şöyle ilerliyor:

• 0–72 saat: Nikotin vücuttan temizleniyor. Yoksunluğun en zor günü genellikle üçüncü gün.
• 1. hafta: Huzursuzluk ve uyku düzensizliği sürüyor ama iniş çıkışların arası açılıyor.
• 2–4. hafta: Yoksunluk belirtilerinin çoğu bu aralıkta geçiyor (NHS).

Ameliyat sonrası dönemde zaten evdesin, rutinin bozulmuş ve tetikleyicilerinin çoğu devre dışı. Alışkanlığın en zayıf olduğu an tam olarak burası.

Bir şey daha: bırakanların çoğu ilk denemesinde başaramadı. Daha önce denediysen ve olmadıysa bu senin karakterinle ilgili bir sonuç değil; süreç herkeste böyle ilerliyor ve önceki denemeler sana hangi anın seni yıktığını öğretti.

Bugün yapılacak iki dakikalık şey

Ameliyat tarihin belliyse takvimi aç ve dört hafta öncesini işaretle. O tarih geçmişse bugünü işaretle. Sonra tek bir cümle yaz: hazırlık görüşmesinde anestezi uzmanına vape kullandığını söyleyeceksin.

Bunun yanında, hiçbir şeyi değiştirmeden bugünkü çekişlerini say. Ameliyat öncesi azaltmaya karar verirsen, nereden başladığını bilmek gerekiyor.

Puff Counter tam bu ölçüm için var: her puff’ı tek dokunuşla kaydediyorsun, günün hangi saatlerinde otomatik çektiğin ortaya çıkıyor ve haftalık hedefin tahmine değil kendi gerçek ortalamana göre yeniden hesaplanıyor.

Ameliyattan önceki en değerli hazırlık, elinde gerçek bir rakam olması. Hem senin için, hem hekimin için.